Ankara, Türkiye
Proje
Proje
Proje, TÜBİTAK 2523 - Türkiye - ABD (NSF) İkili İş Birliği Programı kapsamında desteklenmekte olup, Koç Üniversitesi (Türkiye) koordinatörlüğünde, GTE Sürdürülebilirlik ve Enerji Danışmanlığı (Türkiye) ve University of Maine (ABD) ortaklığında yürütülmektedir.
Bu kapsamda proje; teknik, sektörel-politik ve bilimsel-toplumsal düzeylerde çok boyutlu hedefler içermektedir: PFAS (Per- ve Poliflorlu Alkil Maddeler), çevre ve insan sağlığı açısından önemli riskler taşıyan kalıcı kirleticilerdir. PFAS Yönetimi ve Grafen Tabanlı Arındırma Teknolojilerinin Geliştirilmesi (Eco-Gr-PFAS) Projesi, bu kirleticilerin ortamdan etkin şekilde uzaklaştırılmasını sağlayacak grafen tabanlı arıtım teknolojilerinin geliştirilmesini ve Türkiye’nin bu alandaki stratejik kapasitesinin artırılmasını hedeflemektedir.
Teknik Hedefler
- PFAS kirleticilerinin grafen tabanlı adsorban malzemelerle giderim potansiyelinin araştırılması,
- Granüler Aktif Karbon (GAC) ile karşılaştırmalı performans ve rejenerasyon analizlerinin gerçekleştirilmesi,
- Türkiye’de su ve atıksu arıtımında grafen kullanımının teknik fizibilitesinin değerlendirilmesi.
Sektörel ve Politik Hedefler
- PFAS kullanımının yoğun olduğu sektörlerin belirlenmesi,
- Türkiye’deki mevcut PFAS düzenlemelerinin ve yasal boşlukların analiz edilmesi,
- PFAS kullanımının kademeli olarak sonlandırılmasına yönelik faz-out stratejilerinin geliştirilmesi,
- Endüstriyel paydaşlara yönelik uygulamalı bir PFAS Bertaraf Rehberi/El Kitabı hazırlanması.
Bilimsel ve Toplumsal Hedefler
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, PFAS içeren C6 yangın söndürme köpüklerinin kullanımını azaltma veya tamamen durdurma politikaları benimsemektedir. Bu kapsamda, alternatif yangın söndürme yöntemlerinin geliştirilmesi ve kullanılması teşvik edilmektedir.
Bilimsel ve Toplumsal Hedefler
- PFAS giderimine yönelik elde edilen bulgularla uluslararası literatüre katkı sunacak akademik yayınların üretilmesi,
- Grafen tabanlı malzemelere ilişkin yeni veri setlerinin oluşturulması,
- Kamuoyunun sürdürülebilir ve temiz suya erişim konusunda farkındalığının artırılması.
- AB'nin Ambalaj ve Ambalaj Atığı Mevzuatı kapsamında, 12 Ağustos 2026 tarihinden itibaren gıda ile temas eden ambalajlarda PFAS kullanımı belirli limitler dahilinde kısıtlanacaktır. Türkiye, AB ile ticari ilişkileri ve mevzuat uyumu çerçevesinde bu düzenlemeleri takip etmekte ve benzer uygulamaları hayata geçirmektedir.
Giderek artan bilimsel bulgular, PFAS’ların halk sağlığı ve ekosistemler üzerindeki risklerini açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle, PFAS bileşiklerinin üretimden bertarafa kadar tüm yaşam döngüsünün titizlikle izlenmesi, regülasyonlarla kontrol altına alınması ve daha sürdürülebilir alternatiflerin geliştirilmesi, çevresel ve insan sağlığının korunması açısından kaçınılmaz bir gerekliliktir.
